(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.160. అధ్యాయః 160
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి విప్రవచనస్యైహికపారత్రికశ్రేయస్సాధనత్వకథనం॥ 1 ॥ తథాఽనశనస్య మహాతపస్త్వకథనం॥ 2 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ।

దానం బహువిధాకారం శాంతిః సత్యమహింసితం।
స్వదారతుష్టిశ్చోక్తా తే ఫలం దానస్య వాఽపి యత్॥ 13-160-1(87575)
పితామహస్య విదితం కిమన్యత్తపసో బలాత్।
తపసో యత్పరం తేఽద్య తన్నో వ్యాఖ్యాతుమర్హసి॥ 13-160-2(87576)
భీష్మ ఉవాచ। 13-160-3x(7362)
తపసః ప్రక్షయో యావత్తాల్లోకో యుధిష్ఠిర।
మతం మమాత్ర కౌంతేయ తపో నానశనాత్పరం॥ 13-160-3(87577)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
భగీరథస్య సంవాదం బ్రహ్మణశ్చ మహాత్మనః॥ 13-160-4(87578)
అతీత్య సురలోకం చ గవాం లోకం చ భారత।
ఋషిలోకం చ సోఽగచ్ఛద్భగీరథ ఇతి శ్రుతం॥ 13-160-5(87579)
తం తు దృష్ట్వా వచః ప్రాహ బ్రహ్మా రాజన్భగీరథం।
కథం భగీరథాఽఽగాస్త్వమిమం లోకం దురాసదం॥ 13-160-6(87580)
న హి దేవా న గంధర్వా న మనుష్యా భగీరథ।
ఆయాంత్యతప్తతపసః కథం వై త్వమిహాగతః॥ 13-160-7(87581)
భగీరథ ఉవాచ। 13-160-8x(7363)
నిశ్శంకమన్నమదదాం బ్రాహ్మణోభ్యః
శతం సహస్రాణి సదైవతానాం।
బ్రాహ్మం వ్రతం నిత్యమాస్థాయ విద్వ-
న్న త్వేవాహం తస్య ఫలాదిహాగాం॥ 13-160-8(87582)
దశైకరాత్రాందశపంచరాత్రా-
నేకాదశైకాదశకాన్క్రతూంశ్చ।
జ్యోతిష్టోమానాం చ శతం యదిష్టం
ఫలేన తేనాపి చ నాగతోఽహం॥ 13-160-9(87583)
యచ్చావసం జాహ్నవీతీరనిత్యః
శతం సమాస్తప్యమానస్తపోఽహం।
అదాం చ తత్రాశ్వతరీసహస్రం
నారీపురం న చ తేనాహమాగాం॥ 13-160-10(87584)
దశాయుతాని చాశ్వానాం గోఽయుతాని చ వింశతిం।
పుష్కరేషు ద్విజాతిభ్యః ప్రాదాం శతసహస్రశః॥ 13-160-11(87585)
సువర్ణచంద్రోత్తమధారిణీనాం
కన్యోత్తమానామదదం సహస్రం।
షష్టిం సహస్రాణి విభూషితానాం
జాంబూనదైరాభరణైర్న తేన॥ 13-160-12(87586)
దశార్బుదాన్యదదం గోసవేజ్యా-
స్వేకైకశో దశ గా ఓకనాథ।
సమానవత్సాః పయసా సమన్వితాః
సువర్ణకాంస్యోపదుహా న తేన॥ 13-160-13(87587)
ఆప్తోర్యామేషు నియతమేకైకస్మిందశాదదం।
గృష్టీనాం క్షీరదోగ్ధ్రీణాం రోహిణీనాం శతాని చ॥ 13-160-14(87588)
దోగ్ధ్రీణాం వై గవాం చాపి ప్రయుతాని దశైవ హ।
ప్రాదాం దశగుణం బ్రహ్మన్న తేనాహమిహాగతః॥ 13-160-15(87589)
వాజినాం బాహ్లిజాతానామయుతాన్యదదం దశ।
కర్కాణాం హేమమాలానాం న చ తేనాహమాగతః॥ 13-160-16(87590)
కోటీశ్చ కాంచనస్యాష్టౌ ప్రాదాం బ్రహ్మందశాన్వహం।
ఏకైకస్మిన్క్రతౌ తేన ఫలేనాహం న చాగతః॥ 13-160-17(87591)
వాజినాం శ్యామకర్ణానాం హరితానాం పితామహ।
ప్రాదాం హేమస్రజాం బ్రహ్మన్కోటీర్దశ చ సప్త చ॥ 13-160-18(87592)
ఈషాదంతాన్మహాకాయాన్కాంచతస్రగ్విభూషితాన్।
పద్మినో వై సహస్రాణి ప్రాదాం దశ చ సప్త చ॥ 13-160-19(87593)
అలంకృతానాం దేవేశ దివ్యైః కనకభూషణైః।
రథానాం కాంచనాంగానాం సహస్రాణ్యదదం దశ॥ 13-160-20(87594)
సప్త చాన్యాని యుక్తాని వాజిభిః సమలంకృతైః।
దక్షిణావయవాః కేచిద్వేదైర్యే సంప్రకీర్తితాః॥ 13-160-21(87595)
వాజపేయేషు దశసు ప్రాదాం తేష్వపి చాప్యహం।
శక్రతుల్యప్రభావాణామిజ్యయా విక్రమేణ హ॥ 13-160-22(87596)
సహస్రం నిష్కకంఠానామదదం దక్షిణామహం।
విజిత్య భూపతీన్సర్వానర్థైరిష్ట్వా పితామహ।
అష్టభ్యో రాజసూయేభ్యో న చ తేనాహమాగతః॥ 13-160-23(87597)
స్రోతశ్చ యావద్గంగాయాశ్ఛన్నమాసీజ్జగత్పతే।
దక్షిణాభిః ప్రవృత్తాభిర్మమ నాగాం చ తత్కృతే॥ 13-160-24(87598)
వాజినాం చ సహస్రే ద్వే సువర్ణశతభూషితే।
వరం గ్రామశతం చాహమేకైకస్యాం తిథావదాం॥ 13-160-25(87599)
తపస్వీ నియతాహారః శమమాస్థాయ వాగ్యతః।
దీర్ఘకాలం హిమవతి గంగార్థమచరం తపః॥ 13-160-26(87600)
మూర్ధ్నా హరం మహాదేవం ప్రణంయాభ్యర్చయన్నృపః।
న తేనాప్యహమాగచ్ఛం ఫలేనేహ పితామహ॥ 13-160-27(87601)
శంయాక్షేపైరయజం యచ్చ దేవా-
ఞ్శతైః క్రతూనామయుతైశ్చాపి యచ్చ।
త్రయోదశద్వాదశాహైశ్చ దేవ
సపౌండరీకైర్న చ తేషాం ఫలేన॥ 13-160-28(87602)
అష్టౌ సహస్రాణి కకుద్మినామహం
శుక్లర్షభాణామదదం ద్విజేభ్యః।
ఏకైకం వై కాంచనం శృంగమేభ్యః
పత్నీశ్చైషామదదం నిష్కకంఠీః॥ 13-160-29(87603)
హిరణ్యరత్ననిచయానదదం రత్నపర్వతాన్।
ధనధాన్యైః సమృద్ధాంశ్చ గ్రామాఞ్శతసహస్రశః॥ 13-160-30(87604)
శతం శతానాం గృష్టీనామదదం చాప్యతంద్రితః।
ఇష్ట్వాఽనేకైర్మహాయజ్ఞైర్బ్రాహ్మణేభ్యో న తేన చ॥ 13-160-31(87605)
ఏకాదశాహైరయజం సదక్షిణై-
ర్ద్విర్ద్వాదశాహైరశ్వమేధైశ్చ దేవ।
గవాం ధనైః షోడశభిశ్చ బ్రహ్మం-
స్తేషాం ఫలేనేహ న చాగతోఽస్మి॥ 13-160-32(87606)
నిష్కైకకంఠమదదం యోజనాయతం
తద్విస్తీర్ణం కాంచనపాదపానాం।
వనం చూతానాం రత్నవిభూషితానాం
నచైవ తేషామాగతోఽహం ఫలేన॥ 13-160-33(87607)
తురాయణం హి వ్రతమప్యధృష్య-
మక్రోధనోఽకరవం త్రింశదబ్దాన్।
శతం గవామష్టశతాని చైవ
దినేదినే హ్యదదం బ్రాహ్మణేభ్యః॥ 13-160-34(87608)
పయస్వినీనామథ రోహిణీనాం
తథైవాన్యాననడుహో లోకనాథ।
ప్రాదాం నిత్యం బ్రాహ్మణేభ్యః సురేశ
నేహాగతస్తేన ఫలేన చాహం॥ 13-160-35(87609)
`శంయాక్షేపేణ పృథివీం త్రిధా పర్యచరం యజన్।'
త్రింశదగ్నీనహం బ్రహ్మన్నయజం యచ్చ నిత్యదా।
అష్టాభిః సర్వమేధైశ్చ నరమేధైశ్చ సప్తభిః॥ 13-160-36(87610)
దశభిర్విశ్వజిద్భిశ్చ శతైరష్టాదశోత్తరైః।
న చైవ తేషాం దేవేశ ఫలేనాహమిహాగమం॥ 13-160-37(87611)
సరయ్వాం బాహుదాయాం చ గంగాయామథ నైమిషే।
గవాం శతానామయుతమదదం న చ తేన వై॥ 13-160-38(87612)
ఇంద్రేణ గుహ్యం నిహితం వై గుహాయాం
యద్భార్గవస్తపసేహాభ్యవిందత్।
జాజ్వల్యమానముశనస్తేజసేహ
తత్సాధయామాసమహం వరేణ్య॥ 13-160-39(87613)
`బ్రాహ్మణార్థాయ కర్మాణి రణం చైవ కరోమి యత్।'
తతో మే బ్రాహ్మణాస్తుష్టాస్తస్మిన్కర్మణి సాధితే।
`పూజితైర్బ్రాహ్మణైర్నిత్యం న చ తేనాహమాగతః॥' 13-160-40(87614)
సహస్రమృషయశ్చాసన్యే వై తత్ర సమాగతాః।
ఉక్తస్తైరస్మి గచ్ఛ త్వం బ్రహ్మలోకమితి ప్రభో॥ 13-160-41(87615)
ప్రీతేనోక్తః సహస్రేణ బ్రాహ్మణానామహం ప్రభో।
ఇమం లోకమనుప్రాప్తో మా భూత్తేఽత్ర విచారణా॥ 13-160-42(87616)
కామం యథావద్విహితం విధాత్రా
పృష్టేన వాచ్యం తు మయా యథావత్।
తపో హి నాన్యచ్చానశనాన్మతం మే
నమోస్తు తే దేవవర ప్రసీద॥ 13-160-43(87617)
భీష్మ ఉవాచ। 13-160-44x(7364)
ఇత్యుక్తవంతం బ్రహ్మి తు రాజానం స భగీరథం।
పూజయామాస పూజార్హం విధిదృష్టేన కర్మణా॥ 13-160-44(87618)
తస్మాదనశనైర్యుక్తో విప్రాన్పూజ్య నిత్యదా।
విప్రాణాం వచనాత్సర్వం పరత్రేహం చ సిధ్యతి॥ 13-160-45(87619)
వాసోభిరన్నైర్గోభిస్చ శుభైర్నైవేశికైరపి।
శుభైః సురక్షణైశ్చాపి స్తోష్యా ఏవ ద్విజాస్తథా।
ఏతదేవ పరం గుహ్యమలోభేన సమాచర॥ ॥ 13-160-46(87620)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి షష్ట్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 160 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-160-1 అహింసితమహింసా॥ 7-160-2 తపసః కృచ్ఛ్రచాంద్రాయణాదేర్బలాదన్యత్కిం బలవత్తరం విదితం న కిమప్యపితు తపసస్తపసాం మధ్యే యత్పరం॥ 7-160-3 లోకో భోగ్యప్రదేశః॥ 7-160-5 బ్రహ్మలోకం చ సోగచ్ఛత్ ఇతి క.పాఠః॥ 7-160-9 ఏకరాత్రాదయః క్రతువిశేషాః॥ 7-160-10 నారీపురం కన్యాసమూహమదాం॥ 7-160-12 చంద్రో భూషణవిశేషః। న తేనాహమాగామిత్యనువర్తతే॥ 7-160-13 ఏకైకశో బ్రాహ్మణాయ దశ గాః॥ 7-160-14 ఆప్తోర్యామః సోమయాగః॥ 7-160-16 కర్కాణాం శుక్లాశ్వానాం॥ 7-160-19 పద్మినః పద్మచిహ్నాన్॥ 7-160-21 దక్షిణారూపా యజ్ఞాంగభూతా దక్షిణావయవాః॥ 7-160-23 నిష్కకంఠానాం యుద్ధే జితానాం రాజ్ఞాం సహస్రం విప్రేభ్యో విప్రవచనాద్దిక్షిణా అదదం ఉత్సృష్టవాన్॥ 7-160-28 శంయా పృథుబుధ్నః కాష్ఠదండః। స బలేనాక్షిప్తో యావద్దూరం పతతి తావద్దేశో యస్య వేదికాయా భవతి స శంయాక్షోపోయాగః। దేవాన్ సాద్యస్కానామయుతైశ్చాపి యత్తత్ ఇతి ఝ.పాఠః॥ 7-160-32 ఆర్కాయణైః షోడశభిశ్చ ఇతి ఝ.పాఠః॥ 7-160-33 కాంచనమయానాం వృక్షాణాం చూతానాం నానావర్ణరత్నఖచితానాం వనమిత్యర్థః॥ 7-160-36 అగ్నీనగ్నిచయనాని ॥ 7-160-39 గుహాయాం నిహితం గోపితం గుహ్యం యదనశనం తపసా అభ్యవిందత్ ఆజ్ఞాసీత్। ఉశనస్తేజసా శుక్రస్య బలేన జాజ్వల్యమానం। తచ్చ వాక్యశేషాత్సర్వబోగత్యాగాత్మకమనశనం సర్వభోగైర్బ్రాహ్మణానాం సంతర్పణం చ। సాధయామాసమిత్యార్షం॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.